logotype
คาถาธรรมบท สุขวรรคที่ ๑๕

๑๙๗. สุสุขํ วต ชีวามเวริเนสุ อเวริโน,
เวริเนสุ มนุสฺเสสุ, วิหราม อเวริโน. (๑๕:)


 

เมื่อพวกมนุษย์มีเวรกันอยู่ เราเป็นผู้ไม่มีเวรอยู่

เมื่อพวกมนุษย์มีเวรกันอยู่ เราเป็นผู้ไม่มีเวรอยู่

เป็นอยู่สบายดีหนอ.

๑๙๘.

สุสุขํ วต ชีวาม, อาตุเรสุ อนาตุรา,
อาตุเรสุ มนุสฺเสสุ, วิหราม อนาตุรา. (๑๕:)

เมื่อพวกมนุษย์มีความเร่าร้อนกันอยู่ เราเป็นผู้ไม่มี

ความเร่าร้อนอยู่ เป็นอยู่สบายดีหนอ.

๑๙๙.

สุสุขํ วต ชีวาม, อุสฺสุเกสุ อนุสฺสุกา,
อุสฺสุเกสุ มนุสฺเสสุ, วิหราม อนุสฺสุกา. (๑๕:)

เมื่อพวกมนุษย์มีความขวนขวายอยู่

เราเป็นผู้ไม่มีความขวนขวายอยู่

เมื่อพวกมนุษย์มีความขวนขวายกันอยู่

เราเป็นผู้ไม่มีความขวนขวายอยู่ เป็นอยู่สบายดีหนอ.

๒๐๐.

สุสุขํ วต ชีวามเยสนฺโน นตฺถิ กิญฺจนํ,
ปีติภกฺขา ภวิสฺสาม, เทวา อาภสฺสรา ยถา. (๑๕:)

เราไม่มีกิเลสชาติเครื่องกังวล เป็นอยู่สบายดีหนอ

เรามีปีติเป็นภักษาเหมือนเหล่าเทวดาชั้นอาภัสสระ.

๒๐๑.

ชยํ เวรํ ปสวติ, ทุกฺขํ เสติ ปราชิโต,
อุปสนฺโต สุขํ เสติ, หิตฺวา ชยปราชยํ. (๑๕:)

ผู้ชนะย่อมก่อเวร ผู้แพ้ย่อมเป็นทุกข์

พระขีณาสพผู้สงบระงับ ละความชนะ

ความแพ้ได้แล้ว ย่อมอยู่เป็นสุข.

๒๐๒.

นตฺถิ ราคสโม อคฺคิ, นตฺถิ โทสสโม กลิ,
นตฺถิ ขนฺธสมา ทุกฺขา, นตฺถิ สนฺติปรํ สุขํ. (๑๕:)

ไฟเสมอด้วยราคะไม่มี

โทษเสมอด้วยโทสะไม่มี

ทุกข์เช่นด้วยขันธ์ไม่มี

สุขยิ่งกว่าความสงบไม่มี.

๒๐๓.

ชิฆจฺฉา ปรมา โรคา, สงฺขารา ปรมา ทุกฺขา,
เอตํ ญตฺวา ยถาภูตํ, นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ. (๑๕:)

ความหิวเป็นโรคอย่างยิ่ง, สังขารเป็นทุกข์อย่างยิ่ง

บัณฑิตทราบเนื้อความนี้ ตามความเป็นจริงแล้ว

ย่อมทำให้แจ้งซึ่งนิพพาน เพราะนิพพานเป็นสุขอย่างยิ่ง.

๒๐๔.

อาโรคฺยปรมา ลาภา, สนฺตุฏฺฐีปรมํ ธนํ,
วิสฺสาสปรมา ญาติ, นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ. (๑๕:)

 

ลาภทั้งหลายมีความไม่มีโรคเป็นอย่างยิ่ง

ทรัพย์มีความสันโดษเป็นอย่างยิ่ง

ญาติทั้งหลายมีความคุ้นเคยเป็นอย่างยิ่ง

นิพพานเป็นสุขอย่างยิ่ง.

๒๐๕.

ปวิเวกรสํ ปิตฺวา, รสํ อุปสมสฺส จ,
นิทฺทโร โหติ นิปฺปาโป, ธมฺมปีติรสํ ปิวํ. (๑๕:)

บุคคลผู้ปีติในธรรม เมื่อดื่มรส ดื่มรส

อันเกิดแต่วิเวกและรสแห่งความสงบแล้ว

ย่อมไม่มีความกระวนกระวายไม่มีบาป.

๒๐๖.

สาหุ ทสฺสนมริยานํ, สนฺนิวาโส สทา สุโข,
อทสฺสเนน พาลานํ, นิจฺจเมว สุขี สิยา. (๑๕:๑๐)

การเห็นพระอริยะเจ้าทั้งหลายเป็นความดี

การอยู่ร่วมกับพระอริยะเจ้าเหล่านั้น เป็นสุขทุกเมื่อ

บุคคลพึงเป็นผู้มีความสุขเป็นนิตย์ได้

เพราะการไม่เห็นคนพาลทั้งหลาย.

๒๐๗.

พาลสงฺคตจารี หิ, ทีฆมทฺธาน โสจติ,
ทุกฺโข พาเลหิ สํวาโส, อมิตฺเตเนว สพฺพทา,
ธีโร จ สุขสํวาโส, ญาตีนํว สมาคโม. (๑๕:๑๑)

ด้วยว่าบุคคลผู้สมคบกับคนพาลเที่ยวไป ย่อมเศร้าโศกสิ้นกาลนาน

การอยู่ร่วมกับคนพาลเป็นทุกข์ทุกเมื่อ เหมือนการอยู่ร่วมกับศัตรู

ส่วนนักปราชญ์มีการอยู่ร่วมเป็นสุข เหมือนสมาคมแห่งญาติ.

๒๐๘.

ตสฺมา หิ-
ธีรญฺจ ปญฺญญฺจ พหุสฺสุตญฺจ,

โธรยฺหสีลํ วตวนฺตมริยํ,
ตํ ตาทิสํ สปฺปุริสํ สุเมธํ,

ภเชถ นกฺขตฺตปถํว จนฺทิมา. (๑๕:๑๒)
สุขวคฺโค ปณฺณรสโม นิฏฺฐิโต.

เพราะเหตุนั้นแล บุคคลพึงคบบุคคลนั้น

ผู้เป็นนักปราชญ์ มีปัญญา เป็นพหูสูต

มีปกตินำธุระไปมีวัตร เป็นพระอริยะ

เป็นสัปบุรุษ ผู้มีปัญญาดีเช่นนั้น

เหมือนพระจันทร์คบครองแห่งนักษัตร ฉะนั้น.

จบสุขวรรคที่ ๑๕

 

image1 image2 image3
Home Dhamma&Pali พุทธสาสนสุภาษิต เล่ม ๑ (ฉบับสมบูรณ์) - วาจาวรรค วิริยวรรค เวรวรรค

Main Menu

พุทธสาสนสุภาษิต เล่ม ๑ (ฉบับสมบูรณ์) - วาจาวรรค วิริยวรรค เวรวรรค Print E-mail
Article Index
พุทธสาสนสุภาษิต เล่ม ๑ (ฉบับสมบูรณ์)
อัปปมาทวรรค กัมมวรรค กิเสสวรรค
โกธวรรค ขันติวรรค
จิตตวรรค ชยวรรค ทานวรร
ทุกขวรรค ธัมมวรรค
ปกิณณกวรรค
ปัญญาวรรค ปมาทวรรค ปาปวรรค
ปุคคลวรรค
ปุญญวรรค มัจจุวรรค มิตตวรรค
ยาจนวรรค ราชวรรค
วาจาวรรค วิริยวรรค เวรวรรค
สัจจวรรค สติวรรค สัทธาวรรค สันตุฏฐิวรรค
สมณวรรค สามัคคีวรรค สีลวรรค
สุขวรรค เสวนาวรรค
All Pages

๒๒. วาจาวรรค คือ หมวดวาจา

 

๓๙๘. หทยสฺส สทิสี วาจา.

วาจาเช่นเดียวกับใจ.

ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๓๘.

๓๙๙. โมกฺโข กลฺยาณิยา สาธุ.

เปล่งวาจางาม ยังประโยชน์ให้สําเร็จ.

ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.

๔๐๐. มุตฺวา ตปฺปติ ปาปกํ.

คนเปล่งวาจาชั่ว ย่อมเดือดร้อน.

ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.

๔๐๑. ทุฏฺฐสฺส ผรสุ า วาจา.

คนโกรธมีวาจาหยาบ.

ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๗๓.

๔๐๒. อภูตวาที นิรยํ อุเปติ.

คนพูดไม่จริง ย่อมเข้าถึงนรก.

ขุ. ธ. ๒๕/๕๕.

๔๐๓. สํโวหาเรน โสเจยฺยํ เวทิตพฺพํ.

ความสะอาด พึงรู้ได้ด้วยถ้อยคํา.

นัย-ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๘.

๔๐๔. วาจํ มุญฺเจยฺย กลฺยาณึ.

ควรเปล่งวาจางาม.

สํ. ส. ๑๕/๖๐.

๔๐๕. สณฺหํ คิรํ อตฺถวตึ ปมุญฺเจ.

ควรเปล่งวาจาไพเราะที่มีประโยชน.์

ขุ. ชา. เตรส. ๒๗/๓๕๐.

๔๐๖. ตเมว วาจํ ภาเสยฺย ยายตฺตานํ น ตาปเย.

ควรกล่าวแต่วาจาที่ไม่ยังตนให้เดือดร้อน.

สํ. ส. ๑๕/๒๗๘. ขุ. สุ. ๒๕/๔๑๑.

๔๐๗. มนุญฺญเมว ภาเสยฺย.

ควรกล่าวแต่วาจาที่น่าพอใจ.

ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๐.

๔๐๘. นามนุญฺญํ กุทาจนํ.

ในกาลไหน ๆ ก็ไม่ควรกล่าววาจาไม่น่าพอใจ.

ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๐.

๔๐๙. วาจํ ปมุญฺเจ กุสลํ นาติเวลํ.

ไม่ควรเปล่งวาจาที่ดี ให้เกินกาล.

ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๘๐. ขุ. สุ. ๒๕/๕๒๓. ขุ. มหา. ๒๙/๖๒๒.

๔๑๐. น หิ มุญฺเจยฺย ปาปกํ.

ไม่ควรเปล่งวาจาชั่วเลย.

ขุ. ชา. ๒๗/๒๘.

 

๒๓. วิริยวรรค คือ หมวดเพียร

 

๔๑๑. กาลาคตญฺจ น หาเปติ อตฺถํ.

คนขยัน ย่อมไมพ่ ร่าประโยชน์ซึ่งถึงตามกาล.

ขุ. ชา. ฉกฺก. ๒๗/๑๙๕.

๔๑๒. วิริเยน ทุกฺขมจฺเจติ.

คนล่วงทุกข์ได้เพราะความเพียร.

ขุ. สุ. ๒๕/๓๖๑.

๔๑๓. ปฏิรูปการี ธรุ วา อุฏฺฐาตา วินฺทเต ธนํ.

คนมีธุระหมั่นทําการงานให้เหมาะเจาะ ย่อมหาทรัพย์ได้.

สํ. ส. ๑๕/๓๑๖. ขุ. สุ. ๒๕/๓๖๑.

๔๑๔. อกิลาสุ วินฺเท หทยสฺส สนฺตึ.

คนไม่เกียจคร้าน พึงได้ความสงบใจ.

ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑.

๔๑๕. น นิพฺพินฺทยิ การิสฺส สมฺมทตฺโถ วิปจฺจติ.

ประโยชน์ย่อมไม่สําเร็จโดยชอบแก่ผู้ทําโดยเบื่อหน่าย.

ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๓๓.

๔๑๖. อนิพฺพินฺทิยการิสฺส สมฺมทตฺโถ วิปจฺจติ.

ประโยชน์ย่อมสำเร็จโดยชอบแก่ผู้ทําโดยไม่เบื่อหน่าย.

ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๓๓.

๔๑๗. อถ ปจฺฉา กรุ ุเต โยคํ กิจเฺ จ อาวาสุ สีทติ.

ถ้าทําความเพียรในกิจการล้าหลัง จะจมอยู่ในวิบัติ.

ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๓๔.

๔๑๘. หิยฺโยติ หิยฺยติ โปโส ปเรติ ปริหายติ.

คนที่ผัดวันว่าพรุ่งนี้ ย่อมเสื่อม ยิ่งว่ามะรืนนี้ ก็ยิ่งเสื่อม.

ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๖๖.

๔๑๙. อชฺเชว กิจฺจมาตปฺปํ.

ควรรีบทําความเพียรในวันนี้.

ม. อุป. ๑๔/๓๔๘. ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๖๕.

๔๒๐. วายเมเถว ปุริโส ยาว อตฺถสฺส นิปฺปทา.

บุรุษพึงพยายามไปกว่าจะสําเร็จประโยชน.์

สํ. ส. ๑๕/๓๓๐.

๔๒๑. กเรยฺย โยคฺคํ ธุวมปฺปมตฺโฺต.

ผู้ไม่ประมาท ควรทําความเพียรให้แน่วแน่.

นัย-ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๗๘.

๔๒๒. ยถา ยถา ยตฺถ ลเภถ อตฺถํ ตถา ตถา ตตฺถ ปรกฺกเมยฺย.

พึงได้ประโยชน์ในที่ใด ด้วยประการใดๆ ควรบากบั่นในที่นั้น ด้วยประการนั้น ๆ.

องฺ. ปญฺจก. ๒๒/๗๐. ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๘๐.

 

 

๒๔. เวรวรรค คือ หมวดเวร

 

๔๒๓. เย เวรํ อุปนยฺหนฺติ เวรํ เตสํ น สมมฺ ติ.

เวรของผู้จองเวร ย่อมไม่ระงับ.

นัย-ม. อุป. ๑๔/๒๙๗. นัย-ขุ. ธ. ๒๕/๑๕. นัย-ขุ. ชา. ปญจก. ๒๗/๑๘๒.

๔๒๔. เย เวรํ นูปนยฺหนฺติ เวรํ เตสูปสมฺมติ.

เวรของผู้ไม่จองเวร ย่อมระงับได้.

นัย-ม. อุป. ๑๔/๒๙๗. นัย-ขุ. ธ. ๒๕/๑๕. นัย-ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๘๒.

๔๒๕. อเวเรน จ สมฺมนฺติ.

เวรย่อมระงับด้วยไม่มีเวร.

วิ. มหา. ๕/๓๓๖. ม. อุป. ๑๔/๒๙๗. ขุ. ธ. ๒๕/๑๕. ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๘๒.

๔๒๖. น หิ เวเรน เวรานิ สมฺมนฺตีธ กุทาจนํ.

ในกาลไหน ๆ เวรในโลกนี้ย่อมระงับด้วยเวรไม่ได้เลย.

วิ. มหา. ๕/๓๓๖. ม. อุป. ๑๔/๒๙๗. ขุ. ธ. ๒๕/๑๕. ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๘๒.

 



Last Updated on Saturday, 14 January 2012 12:03
 
joomla template